شب چله در جزیره تالش نشین عنبران

/**/

شب چله در جزیره تالش نشین عنبران

شاهرخ شهابی عنبرانی

 

شاید برای آنانکه اردبیل را تنها با نام آبهای گرم سرعین میشناسند تصور منطقه ای با مردمان تالش زبان در این استان کمی دور از ذهن به نظر برسد اما این امر واقعیت دارد ایرانیان اصیلی در طول قرون واعصار در این خطه زندگی میکنند که به زبان باستانی تالشی تکلم کرده آداب ورسوم ناب ایرانی را کاملا حفظ کرده اند اگر نام عنبران را شنیده یا شهرستان فرهنگ پرور نمین را دیده باشید در کنار این دو نام با مسما دفترچه فرهنگ وهنر وادب گشوده گشته  تا جاییکه فرهنگ وهنر با ذات مردمانش عجین شده است جالب اینکه عنبران یکی از باغشهرهای خوش آب وهواوزیبای این دیار است که از طلاقی آب وهوای  خزری وکوهستانی معتدلترین اقلیم در آن پدید آمده است مهمتر از همه گلیم عنبران بعنوان یکی از اقلام صادراتی غیرنفتی در بخش صنایع دستی دارای شهره جهانی بوده و در کنار شهرت مردمان خونگرمش نام آنرا پرآوازه ساخته است که جویندگان اصالتها را بسوی خود میکشاند در این مقاله به شرح زیباییهای " مختصري از مراسم شب چله عنبران "میپردازیم.شب یَلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیمکره شمالی زمین است (نخستین روز زمستان) اطلاق میشود. تالش زبانان اردبيل و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را پاس مي دارند. درشهرها و روستاهای بخش تالش نشین عنبران، شب چله را گرامی داشته  و جشن می گیرند، میوه و آجیل شب چله عنبرانیهاعبارت است از: سیب، پرتقال، انار،ازگیل، هندوانه، فندق، پسته ،گندم بوداده و تخمه.خوردن هندوانه در شب یلدا از اجزاء لاینفک برنامه غذایی عنبرانیهادر اين شب بشمار میرود ، زیرا مردمان تالش زبان این دیاربر این باورند که هر کس شب چله هندوانه میل کند در زمستان از سرما درامان  مانده و معتقدند هر کس در شب چله، هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نخواهد کردچیدمان منحصر به فرد سفره شب چله برروی کرسی مادربزرگ جلوه ای دیدنی به نمایش این سنت ایرانی میدهدجمع شدن اعضاء خانواده در کنار کرسی گرم مادر بزرگ ونظاره بر یادگاربجا مانده از پیشینیان  فضایی دل انگیز وبیاد ماندنی را رقم میزند،گاه قرائت اشعاری به زبان پارسی یا تالشی از سوی بزرگ خاندان شور دیگری بر محفل گرم خانواده میبخشد بازیهای محلی مانند"رق رقنه" "گیت وپوت"وغیره از یک سو ونقل داستانهای حماسی منطقه عنبران این طولانی ترین شب سال را به زیباترین اوقات زندگی مردم تبدیل میکندکه موجبات استحکام وقوام خانواده ومودت ودوستی همسایگان را فراهم میسازد بعنوان نمونه نقل است كه چله بزرگ (يوله چله)نماد برادر بزرگ با دلرحمي ندا ميدهدكه اعضاءخانواده گرد كرسي جمع شوند تا از سرماي زمستان در امان باشنداما چله كوچك (گده چله)بعنوان برادر كوچك ميگويد راه سخت تري در پيش است بايد سرماي بيشتري را تحمل نمايند.تهیه بسته هدیه ای ویژه شب چله برای نامزد نیز از یاد نرفته بهمراه یک کادوی ویژه عروس خانم به خانه اشان فرستاده می شودتا شعله های عشق را پاس بدارند

فرهنگ لغات تالشی عنبرانی...